In onze serie Religies en rituelen vandaag deel 5: Protestanten

Protestanten

Begrafenis of crematie

De hervormde en de gereformeerde kerk kende vroeger geen officiële afwijzing, maar de dominees preekten tot het begin van de Jaren zestig, begraving als enige vorm van lijkbezorging die overeenstemde met de kerkelijke moraal. Tegenwoordig worden de meeste overledenen met een protestantse geloofsoveruiging gecremeerd.

Ter nagedachtenis van

In de protestants christelijke uitvaartdienst is niet zozeer sprake van rituelen, maar staat het noemen van de naam van de overledenen centraal. De naam waarmee de overledene werd gedoopt wordt afgestaan aan God die hem bewaart.

De Uitvaartdienst

In de uitvaartdienst gaat de predicatie in op de hoogte- en dieptepunten uit het leven van de overledene. Door gebruik te maken van Bijbelteksten wordt aangegeven dat het menselijk leven eindig is, maar dat Christus’ werk, ondanks het lijden voortgaat.

De zondag na de Uitvaart

Op de zondag na de Uitvaart wordt in protestantse kringen de rouw de kerk ingebracht. Dat wil zeggen dat de naam van de overledene wordt genoemd en dat er nog iets verteld wordt over zijn of haar leven.

Rouwbegeleiding

In de protestantse gemeenten is er de laatste Jaren wel een verschuiving zichtbaar en vragen nabestaanden vaker om een rouwdienst met een persoonlijk karakter. De predikant praat met mensen die komen te overlijden over wat hun dwarszit of waar ze bang voor zijn. Ook wordt er dan met de stervende gebeden om hem of haar rust te geven.

Een persoonlijke invulling van de dienst

In de protestantse kerk ontbreken dwingende voorschriften voor de Uitvaart en is er in principe meer ruimte voor nabestaanden. Daartoe is in 1987 de handleiding Liturgie in de dagen van rouw verschenen.

Rouwverwerking

Door het ontbreken van rituelen in religieuze zin wordt de protestants christelijke uitvaart soms als erg rationeel gezien.

In onze serie religies en rituelen vandaag deel 4: Moslims

Rituele wassing, begrafenis, rouwperiode

Het liefst worden moslims na hun overlijden begraven in het land van herkomst. Eén van de belangrijkste tradities binnen het Islamitische geloof is Eeuwige grafrust.

Begraven, niet cremeren

In Nederland wonen vooral moslims van Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Indonesische afkomst. Het is aanbevolen door de Profeet Mohammed om te worden begraven waar men sterft. Moslims mogen hun doden niet laten cremeren.

De Koran als voorbereiding op de dood

Tijdens het sterven van een moslim en gedurende de dagen erna worden, voor zover mogelijk, de Islamitische rituelen en wetten in acht genomen. Wanner de stervende dat wil of, als de stervende niet bij kennis is en als familie of naasten dat willen, moet de imam of de geestelijk verzorger gevraagd worden om bij het sterven aanwezig te zijn. Over het omgaan met en dood lichaam is de Islam zeer duidelijk: “Voor het lichaam moet men respect hebben in overeenstemming met het respect dat men voor de levende heeft. De Koran geeft in vele verzen onvermijdelijke gebeurtenis van het sterven aan. Op hun sterfbed maken moslims soms nog hun testament op en laten ze hun schulden voldoen. Als alles erop wijst dat het leven zij of haar einde nadert, dan zal een moslim de stervende nooit allen laten en zal hij de islamitische belijdenis uitspreken.

De rituele wassing

Moslims spreken bij kennisgeving van de dood kort dit gebed uit. Innaa Lillayhi Wa Innaa Lillayhi Raajoon. Vertaalt betekend dit, Wij behoren tot Allah en tot Allah zullen wij wederkeren.

Bij de wassing is een lichaam met een lendendoek bedekt. Mannen worden door mannen en vrouwen door vrouwen verzorgd. Het lichaam wordt drie keer gewassen met water waaraan geurige stoffen zijn toegevoegd.

De begrafenis, liefst in het land van herkomst

Moslims willen zo spoedig mogelijk begraven worden en indien mogelijk zonder kist. Er wordt dan ook aan de arts gevraagd om de papieren ter bespoediging van de begrafenis in te vullen. Niet alle moslims zijn bekend met deze regeling en helaas is in middelgrote steden de burgerlijke stand niet op de hoogte van dit gegeven. Een uitzondering hierop is Amsterdam.

Als de moslim in Nederland wordt begraven, brengen de mannen het lijk in een kist eerst naar de moskee voor het Djanazah gebed en vervolgen naar de islamitische begraafplaats. In orthodoxe kringen zijn vrouwen niet bij de begrafenis aanwezig.

Het gezicht richting Mekka

Bij het graf aangekomen wordt het lichaam uit de kist getild en in het graf op de rechterzijde gelegd, het gezicht richting Mekka. Het graf wordt gedicht door moslims. Van de overgebleven aarde worden twee bulten of een heuveltje gemaakt. Meestal worden stenen geplaatst om de plek aan te duiden maar het graf wordt niet versierd. Het is een islamitische regel dat het graf niet wordt geruimd.

De rouwperiode

Na de begrafenis geldt een eerste rouwperiode van drie dagen, waarin nabestaanden worden gecondoleerd en eten krijgen van familie of buren. Voor weduwen geldt na die drie dagen een rouwperiode van vier manden en tien dagen, waarin zij geen make up of sieraden dragen. Na die veertig dagen wordt de rouwtijd voor de rest van de familie afgesloten met gebeden waarin gevraagd wordt om de overledene op te nemen in Djenna, het paradijs.

Smeekbede tot Allah

O Allah,! Vergeef onze levenden en onze doden, onze aanwezigen en onze afwezigen, onze jeugd en onze ouderen, onze mannen en vrouwen.

O Allah! Laat diegene van ons die U in leven laat, in de Islam leven en diegene onder ons die U doet sterven, laat hem sterven in het geloof.

O Allah! Onthoud ons zijn beloning niet en laat ons na hem in tweedracht vervallen.